Χρήση του Facebook από Δημόσιες και Πανεπιστημιακές Βιβλιοθήκες

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε αρχές Μαΐου του 2018

Χρήση Fb από τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες

Εξετάζοντας πιο διεξοδικά τα προφίλ των δημοσίων βιβλιοθηκών στο Fb και των δεδομένων που εξήχθησαν από αυτά, μπορούμε να προχωρήσουμε σε μια σειρά διαπιστώσεων. Εκτός λίγων εξαιρέσεων, οι δημόσιες βιβλιοθήκες χρησιμοποιούν τον τύπο προφίλ «κοινότητα». Ο τύπος «δημόσια ομάδα» αποτελεί μια σπάνια επιλογή, όπως και το «ατομικό προφίλ». Προφίλ που παρέχουν διαφοροποιήσεις ως προς κάποιες λειτουργίες και εφαρμογές. Οι βιβλιοθήκες που ξεχωρίζουν ποσοτικά -αλλά μάλλον και ποιοτικά- ως προς τον τρόπο προώθησης των υπηρεσιών τους με την χρήση του Fb είναι η Λιβαδειά, η Βέροια και οι Σέρρες. 

 

Η πλειονότητα των αναρτήσεων - κοινοποιήσεων των δημόσιων βιβλιοθηκών υπάγονται στην κατηγορία «photo» και δευτερευόντως στην «link» (άλλες κατηγορίες «share» και «video»). Τα μεγαλύτερο μέρος των πρωτότυπων αναρτήσεων τους αφορούν τη δημοσίευση υλικού σχετικού με τις εκδηλώσεις που διοργανώνουν (φωτογραφίες, ενημερωτικά δελτία κ.ά). Οι κοινοποιήσεις υλικού τρίτων, που κάνουν προέρχεται από μια πολύ μεγάλη θεματική γκάμα. Συνοπτικά και ελλειπτικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αφορούν ζητήματα της τοπικής πνευματικής ζωής, ευρύτερα ζητήματα από τον χώρο του βιβλίου και του πολιτισμού. Από κει και πέρα, αποτελούν κοινό τόπο σε όλα τα προφίλ, οι αναρτήσεις που αφορούν την ενημέρωση για λειτουργικά ζητήματα της βιβλιοθήκης όπως π.χ. μια αλλαγή στο ωράριο, η αναβολή κάποιας εκδήλωσης. Μικρός αριθμός βιβλιοθηκών αναρτά posts που σχετίζονται με τις νέες προσκτήσεις βιβλίων.

Η σχέση αλληλεπίδρασης των χρηστών με τα προφίλ των βιβλιοθηκών εκφράζεται με την χρήση των επιλογών emoticons. Χρήση σε απόλυτα νούμερα, συντριπτικά πιο μεγάλη, από τα σχόλια. Η τάση των χρηστών να εκφράζονται μέσω των προκαθορισμένων εικονιδίων έναντι της ελεύθερης λεκτικής διατύπωσης είναι αναμφισβήτητη. Αναφορικά με τα σχόλια, στα περισσότερα προφίλ, αυτά αφορούν κυρίως ευχές, συγχαρητήρια και ευχαριστίες προς την βιβλιοθήκη και το προσωπικό της. Σημαντικά μεγαλύτερη ποικιλία παρουσιάζουν τα σχόλια στις βιβλιοθήκες της Βέροιας, της Λιβαδειάς και των Σερρών αναδεικνύοντας μια πιο δυναμική συμμετοχή των μελών τους.  

Χρήση Fb από τις Ελληνικές Πανεπιστημιακές Βιβλιοθήκες

Οι κύριες τάσεις που αφορούν τις δημόσιες βιβλιοθήκες ως προς την χρήση του Fb έχουν αντιστοιχίες και στις πανεπιστημιακές. Και εδώ επικρατεί η χρήση του προφίλ της «κοινότητας», με ενδιαφέρουσα ιδιαιτερότητα την Βιβλιοθήκη του Παντείου Πανεπιστημίου που διατηρεί δύο διαφορετικά προφίλ, ένα «κοινότητα» και ένα «δημόσιας ομάδας». Προφίλ που χαρακτηρίζονται από τη διαφοροποίηση τους και ως προς το περιεχόμενο τους, αλλά και ως προς το γεγονός ότι αποτελούν δύο ιδιαίτερα ενεργές κοινότητες, με αρκετή δημοτικότητα και αλληλεπίδραση με τα μέλη τους και οι δύο. Οι πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες που έχουν συγκροτήσει μια μεγάλη εικονική κοινότητα στο Fb είναι αυτή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και αυτή του Πανεπιστημίου της Μακεδονίας. Βιβλιοθήκες που μαζί με αυτήν του Πανεπιστημίου Πατρών πετυχαίνουν ένα υψηλό ποσοστό αλληλόδρασης με τους χρήστες – μέλη του Fb. Τέλος, έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι η βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου Πειραιώς διακρίνεται από μια ιδιαίτερη «φειδώ» στη συχνότητα των αναρτήσεων της, στοιχείο που ίσως συμβάλλει στο γεγονός ότι δεν έχει δεχτεί κανένα σχόλιο στο προφίλ της παρόλο που διατηρεί ένα ενεργό προφίλ από το 2012.

Ο αριθμός των κοινοποιήσεων στο προφίλ τους είναι μεγαλύτερος από αυτόν των πρωτότυπων αναρτήσεων τις οποίες δημιουργούν. Το περιεχόμενο των αναρτήσεων είναι περισσότερο επικεντρωμένο σε θεματικές που αφορούν την οργάνωση και τη λειτουργία των βιβλιοθηκών, σημαντικά επιστημονικά και λειτουργικά ζητήματα του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος. Τέλος, έχει ενδιαφέρον να αναφέρουμε ότι παρατηρείται μια σημαντική αλληλεπίδραση μέσω των προφίλ των βιβλιοθηκών, ανάμεσα στο βιβλιοθηκονομικό προσωπικό τους, με σχόλια, κοινοποιήσεις και emoticons.  

σχετικοί πίνακες 

προηγούμενο σχετικό post

Ελληνικές Δημόσιες / Πανεπιστημιακές Βιβλιοθήκες και social media

Δημόσιες Βιβλιοθήκες

Έρευνα που υλοποιήθηκε αρχές Μαΐου 2018 

To 20% (09/45) των δημοσίων βιβλιοθηκών δεν χρησιμοποιούν καθόλου Social Media. Αξίζει να αναφέρουμε ότι για την Δημόσια Βιβλιοθήκη της Τρίπολης εντοπίστηκε η μοναδική περίπτωση ύπαρξης μίας ανεπίσημης σελίδας στο Facebook (Fb), η οποία είναι πλέον ανενεργή. Επίσης 7 από τις δημόσιες βιβλιοθήκες που δεν φαίνεται να κάνουν χρήση των social media, δεν έχουν καν ιστοσελίδα. Από κει και πέρα, στην ύπαρξη προφίλ κυρίαρχο είναι το Fb με ποσοστό 48% επί του συνόλου (36/45), ακολουθεί το YouTube με 13% (10/45) και μετά το Twitter με 12% (09/45). Ως ανενεργά προφίλ κρίθηκαν αυτά που έχουν να ενημερωθούν για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους. Από τις 36 δημόσιες βιβλιοθήκες που χρησιμοποιούν social media, έχουν ανενεργά προφίλ στο Fb 5 βιβλιοθήκες, στο Twitter 3, στο YouTube 5 και στο Google+ 3. Τα 4 blogs που εντοπίζονται αποτελούν στην ουσία και την ιστοσελίδα της Βιβλιοθήκης. Οι πιο ενεργές δημόσιες βιβλιοθήκες στην δημιουργία και συντήρηση προφίλ στα διάφορα social media είναι η Λιβαδειά με 9 λογαριασμούς, η Βέροια με 6 και η Δράμα με 5. Μόνο ένα προφίλ και αυτό στο Facebook δημιούργησαν το 58% των δημόσιων βιβλιοθηκών (21/36) και από αυτά τα προφίλ ανενεργά είναι τα τέσσερα.

Τέλος σε 12 ιστοσελίδες δημοσίων βιβλιοθηκών που χρησιμοποιούν social media είτε δεν εντοπίστηκε παραπομπή σε αυτά είτε η παραπομπή είναι λάθος (ανενεργό link, παραπομπή στην γενική σελίδα του social media).

Βιβλιοθήκες Πανεπιστημίων (όχι Τ.Ε.Ι.)

To 33% των πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών δεν χρησιμοποιούν καθόλου social media. Οι πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες κάνουν χρήση των υπηρεσιών κυρίως του Fb (41%), του Twitter (17%), του YouTube (15%), και του LinkedIn (12%). Ανενεργοί λογαριασμοί υπάρχουν, από ένας για καθένα από τα παρακάτω, Twitter, YouTube και Vimeo. Οι βιβλιοθήκες πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με την μεγαλύτερη συμμετοχή στο χώρο των social media είναι του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και του Α.Π.Θ. Αντίθετα, πέντε βιβλιοθήκες χρησιμοποιούν μόνο ένα social media και αυτό είναι το Fb. Τέλος, στις ιστοσελίδες δύο πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών δεν γίνεται σωστή παραπομπή προς τα προφίλ τους σε συγκεκριμένα social media, λόγω λανθασμένων link ή λόγω ανενεργού πλέον προφίλ.

Παρατηρήσεις

Συγκριτικά, θα μπορούμε να πούμε ότι η κυριαρχία του Fb ως δικτύου είναι δεδομένη και στην κοινότητα των ελληνικών δημόσιων και πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών, με σημαντική διαφορά από τα άλλα δύο δίκτυα που έπονται του Twitter και του YouTube. Επιπλέον διαπιστώνουμε μια τάση αρκετών βιβλιοθηκών και των δύο κατηγοριών να πειραματιστούν και να δοκιμάσουν τις δυνατότητες τους παρέχει η πληθώρα των web 2.0 εφαρμογών[1]. Πέρα από τις σχετικές αναφορές κάποιων από τους διαχειριστές των social media των βιβλιοθηκών που εξετάζονται εδώ, αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό μέσω της παρατήρησης των σχετικών προφίλ. Το Issuu και το Scribd χρησιμοποιήθηκαν ως αποθετήρια ψηφιακού υλικού, το SoundCloud ως αποθετήριο ηχογραφήσεων και podcasts, ενώ οι δυνατότητες που προσφέρει το Instagram φαίνεται να διερευνώνται ακόμα από την κοινότητα των ελληνικών βιβλιοθηκών, η οποία ως προς την διαμοίραση, αποκλειστικά φωτογραφιών και εικόνων είναι σταθερά προσανατολισμένη προς το Flickr. Εφαρμογές που ασχολούνται αποκλειστικά με την κοινοποίηση υλικού άλλων ιστοσελίδων όπως το Scoop.it και το Pinterest έχουν μικρή χρήση. Τέλος, μικρή είναι και η παρουσία των ελληνικών δημόσιων και πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών στις πλατφόρμες του Google+ και του LinkedIn.    

Έχει ενδιαφέρον να σταθούμε λίγο στην περίοδο δημιουργίας των διαφόρων προφίλ στα social media από τις βιβλιοθήκες που εξετάζουμε εδώ (Διάγραμμα 3). Τα πρώτα βήματα γίνονται το 2007 από τις δημόσιες βιβλιοθήκες της Λιβαδειάς και Βέροιας στο Fb και στο YouTube και για τις πανεπιστημιακές από το Χαροκόπειο το 2009[2]. Το 2015 είναι η πιο παραγωγική χρονιά στην δημιουργία προφίλ σε διάφορες εφαρμογές, με το Fb να κυριαρχεί, παρόλο που η δημιουργία προφίλ στο Fb έχει μια διαχρονική δυναμική, με περίοδο αιχμής τα έτη 2012-2016.

Υ.Γ. Θα ακολουθήσουν προσεχώς, αναλυτικά posts για την χρήση των Fb, twitter και youtube

---

[1] Στις προσπάθειες του πειραματισμού μπορούμε να εντάξουμε και κάποιες σποραδικές χρήσεις, κατά το παρελθόν, εφαρμογών όπως το Dailymtion και το Veoh για την διαμοίραση πολυμέσων, του delicious για cloud bookmarking, του Picasa για upload φωτογραφιών και άλλα.

[2] Μια εικόνα της αρχικής περιόδου χρήσης των sm στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες, αποτυπώνεται στην εισήγηση Κυπριανός Κ. κ.ά. (2010).  Ψηφιακή παιδεία και κοινωνική δικτύωση στις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες.  

Σχετικοί πίνακες

Συνέχεια έρευνας:
Νο 1